Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-08-27T16:19:15.603683+00:00

Янгы Разилешив: 2 Тимофейге

Янгы Разилешив: 2 Тимофейге

1. Баш Сёз

1. 2 Тимофейге

1. Сёзлюк (Янгы Разилешив)

Россияны Илмулар Академиясы

Тарих-филология илмуланы бёлюгю

БИБЛИЯНЫ ТАРЖУМАСЫНЫ ИНСТИТУТУ МОСКВА

СЫЙЛЫ КИТАП ЯНГЫ РАЗИЛЕШИВНЮ КЪУМУКЪЧА ТАРЖУМАСЫ

СЫЙЛЫ КИТАП ЯНГЫ РАЗИЛЕШИВНЮ КЪУМУКЪЧА ТАРЖУМАСЫ

Библияны Таржумасыны институту Москва 2007

СЫЙЛЫ КИТАП ЯНГЫ РАЗИЛЕШИВНЮ КЪУМУКЪЧА ТАРЖУМАСЫ

Сизин ойларыгъызны ва ёравларыгъызны шу адресге гёре йиберигиз:

www.ibt.org.ru
ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 5-93943-100-3

Horace Knowles; The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

( United Bible Societies, 1994 )

All rights reserved.

© Библияны Таржумасыны институту, Москва, 2007

Баш Сёз

БАШ СЁЗ

Гьюрметли охувчу!

Сиз къолугъузгъа тутгъан китап – Янгы Разилешивню къумукъ тилге этилген биринчи толу таржумасы. Янгы Разилешив – оьзюне Сыйлы Язывлар яда Библия деп айтылагъан китапны гесеги. Библиягъа бир китапхана деп айтмагъа ярай. Ону ичине кёп санавдагъы адамлар бир нече тиллерде ювукъ гьисапда минг ярым йылны узагъында язгъан онлар булангъы китаплар гире.

Библияны биринчи гесеги – Эсги Разилешив. Ону аслу маънасы – Аллагь, бары да бырынгъы халкълардан айырып исрайыллыланы танглап, олар булан разилешив бегетгенин гёрсетмек. Танглагъан халкъына Аллагьны рагьмусу болсун учун, исрайыллылар Аллагьдан оьзлеге берилген къанунланы кютмеге герек болгъан. Шоланы жыйымына Таврат, яда Мусаны Къануну деп ат тагъылгъан, неге тюгюл де оланы исрайыл халкъына Муса пайхаммар гелтирген.

Амма шо Разилешив де, Къанун да инсанланы янгыз янгы ва даимлик Разилешивге гьазирлей болгъан – шо янгы Разилешивню Аллагь инсанлар булан гьалиден эки минг йыл алда бу дюньягъа гелген Иса Месигьден таба бегетген. Янгы Разилешивге гиреген 27 китапда Исаны инсанлар булан бегетилген Янгы Разилешивюню гьакъында хабар юрюле.

Янгы Разилешивню башлапгъы дёрт китабына «Инжиллер» деп айтыла. Шо сёз грекчеден гёчюргенде, «сююнч хабар» демек бола. Инжиллерде Иса Месигьни тувмакълыгъы, Ону бу дюньядагъы яшаву, хачдагъы оьлюмю ва тирилмеклиги гьакъында хабарлана.

Янгы Разилешивню сонг гелеген «Элчилени ишлери» деген китабында Исагъа иман салгъанланы жыйыны башлап нечик амалгъа гелгени ва оьмюр сюргени, Исагъа бакъгъан якъдагъы иман сав дюньягъа нечик чалтлыкъда яйылып гетгени гьакъында хабар бериле.

Янгы Разилешивню китапларыны кёбюсю (21) – Исаны элчилери язгъан кагъызлар. Оланы аслу маънасы – иманлылагъа насигьат берив, Исагъа иман салгъанланы жыйынына шо заманларданокъ да гирмеге башлагъан адашывланы, ялгъан уьйретивлени юзюн ачмакъ.

Янгы Разилешивню ва савлай Библияны ахырынчы китабы – Югьанны вагьийи. Шо китапда ону язгъан элчи Югьангъа ахыр заман булан байлавлу Аллагьдан йиберилген вагьий бериле. Аллагь Югьангъа ахыр заман болма тарыкъ затны ачыкъ эте – бу дюньяда гьакимлик сюрюп турагъан яманлыкъдан Аллагь уьст чыгъажакъ.

Янгы Разилешив бизин девюрню 1-нчи асрусунда шо заманларда инг де бек яйылгъан грек тилинде язылгъан. Эки минг йылны ичинде Янгы Разилешив дюньядагъы юзлер булангъы тиллеге таржума этилген.

Къумукъ тилде тюрлю-тюрлю йылларда Янгы Разилешивню айры-айры китаплары чыкъгъан. 1888-нчи йылда Маттайны Инжили, 1897-нчи йылда буса Маркны Инжили чыкъгъан. 1897-нчи йылда Маттайны Инжили тюзелтилип онгарылып янгыдан чыкъгъан. 1996-нчы йылда Библияны Таржумасыны институту Маркны Инжилини янгы таржумасын, 2001-нчи йылда буса Лукъаны Инжилин чыгъаргъан.

Къолугъуздагъы бу китап – Янгы Разилешивню гьалиги къумукъ адабият тилге этилген толу таржумасыны биринчи къайдасы. Таржумачылар грекче текстдеги сёзлени гезигин, жумлаланы къурулушун сакъламагъа къарамагъан, ону маънасын бермеге къаст этген. Къумукъ тил де, грек тил де бир-бирине къардаш тиллер тюгюл, шо саялы да оланы грамматика къурулушлары да башгъа. Сынав гёрсетеген кюйде, тувра, сёз-сёзюне дегенлей этилген таржума къулакъгъа онча арив чалынмай, олай таржумадагъы бары зат англашылып да битмей. Бу таржума бырынгъы къолъязывланы илму гёзден къаралып чыкъгъанларындан этилген, шо саялы да муну бир-бир ерлери орус тилдеги мердешли таржума булан рас гелмей къалмагъа да бола.

Янгы Разилешивню бир-бир ерлерин тюрлю-тюрлю кюйде англамагъа ва таржума этмеге бола. Шолай гезиклени инг де аслуларында баянлыкълар берилген – оларда таржуманы болмагъа болагъан башгъа журалары берилген. Баянлыкъларда охувчугъа четим тиймеге болагъан бир-бир сёзлеге ва сёз тагъымлагъа англатывлар бериле.

Таржуманы гьар китабыны алдында гиччирек баш сёзлер бериле. Шоларда китапланы авторлары, оларда гётерилеген аслу масъалалар булан байлавлу болуп къысгъача маълуматлар бериле. Ондан къайры да, китапны гьар бёлюгю, бир маъна булан байлавлу гесеклеге пайланып, башлар да салынып бериле. Китапланы алдындагъы баш сёзлер де, оланы ичиндеги бёлюклердеги гесеклеге салынгъан башлар да башлапгъы грекче къолъязывларда болмагъан. Оланы таржумачылар охувчулагъа гьар китапны, ону гьар гесегин яхшы англамагъа кёмек болсун учун, оьзлени ягъындан къошгъан. Таржумада Сыйлы Язывланы Эсги Разилешив деген бёлюгюнден алынгъан гесеклер башгъа языв къайда булан берилген. Ахырда да, таржуманы ахырында Янгы Разилешивде ёлугъагъан терминлени, аслу ерни тутагъан адамланы ва ерлени атларыны сёзлюгю, Янгы Разилешивдеги агьвалатлар юрюлеген пачалыкъланы ва шагьарланы карталары берилген.

Библияны Таржумасыны институту Янгы Разилешивню къумукъ тилге гёчюрювде ортакъчылыкъ этген таржумачылагъа, редакторлагъа ва шолай да оьзге бары да къол ялгъагъанлагъа разилигин билдире.

Бу китап къумукъ халкъгъа пайдалы болур деп умут этебиз.

Библияны Таржумасыны институту

2 Тимофейге

2 Тимофейге

1. Баш Сёз

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

Баш Сёз

Тимофейге язылгъан экинчи кагъыз

2 Тимофейге

Бу кагъыз Павелни язгъанларындан ахырынчысы болмагъа ярай. Ону элчи Румда язгъан болмагъа герек. Кагъызында о къайтып оьзюню инамлы иш ёлдашы Тимофейни атын тутуп сёйлей. Бу кагъызда Павелни инг де терен гьислери бериле. Иманы саялы гьызарланагъан Павел, туснакъда да олтуруп, дувангъа ва оьлюм гьукмугъа гьазирлик гёрюп тура. Тап шо вакътисинде о бютюн оьмюрюню узагъында оьзюню якълав болуп тургъан ва оьзюне кёмек этип тургъан Аллагьгъа макътав эте.

Павелни оьлюм къоркъутмай, о оьзюн Месигь де булан бирче даимлик яшав къаравуллагъанына къатты кюйде инана. Тек элчи Исагъа иман салгъанланы жыйынларыны гележеги булан байлавлу гьай этивден де парахат тюгюл, неге тюгюл де олар да оьзюню уьстюне тюшген гери урувланы, гьызарлавланы гёрмеге тюшежегин биле. Павел кёп адамлар гьакъ гертиликге арт бережегин, оьзлени уьстюндеги Аллагьны гьакимлигине мюкюр болмагъа сюймежеклигин алданокъ айтып бере. Шо саялы да Павел Тимофейге, ону булан бирче Исагъа иман салгъанланы барысына да, Месигь гьар бир гьакимиятдан ва гьакимликден оьрде токътагъан Пачабыз экенни де эсде сакълап, болажакъ гьызарлавлагъа да, къоркъутувлагъа да къарамайлы, инамлы кюйде токътап турмагъа чакъырыв эте: «Иса Месигь оьлюмню ёкъ этди ва Сююнч Хабар булан яшавну ва оьлюмсюзлюкню ёлун ачды» (1:10).

1

Башлапгъы саламлар

1^1Бу кагъызны мен, Аллагьны буйругъу булан Иса Месигьни элчиси болгъан Павел, язаман. Исагъа иман салмакъ булан Аллагь ваъда этген даимлик яшавну билдирмеге йиберилгенмен мен+. 2Мени сююмлю уланым Тимофейге Атабыз Аллагьдан ва Раббибиз Иса Месигьден гелеген зор яхшылыкъ, рагьму ва парахатлыкъ болсун!+

Павел Тимофей учун Аллагьгъа шюкюрлюк эте

3Гечеси гюню булан сени учун дуа эте туруп, ата бабаларым этгенде йимик, таза намусум булан мен Аллагьгъа къуллукъ ва Огъар шюкюр этемен+. 4Мен сени гёзьяшларынгны эсге алагъан заманда, сени гёрмеге бек сюемен: шо гёрюшюв мени оьтесиз къувандыражакъ эди. 5Сени гьакъ юрекден имангъа берилгенингни эсге аламан: уллу ананг Лоида ва ананг Еника шолай иманлы эдилер; олардагъы иман сенде де баргъа инанаман+. 6Уьстюнге къолларымны салгъан заманда, сагъа берилген Аллагьны савгъатыны отун оьзюнгде сёнмей сакъламакъны къастын эт+. 7Аллагь бизге къоркъувну Ругьун бермеди, къудратны, сюювню ва оьзюбюзню елеп болувну Ругьун берди+.

8Шогъар гёре Раббибизни гьакъында сёйлемеге ва Ону учун туснакъгъа тюшген менден илыкъма. Сююнч Хабарны билдирегеним саялы мен чегеген азапланы ортакъчысы бол ва Аллагьны къудратына аркъа тая+. 9Аллагь бизин этген ишлерибизге гёре тюгюл, Оьз мурадына ва зор яхшылыгъына гёре къутгъарып, юреклерибизде Оьзю булан яшамагъа чакъырды. Шо зор яхшылыкъ дюнья яратылгъанчадан алда да Иса Месигьден бизге берилди+. 10Амма Къутгъарывчубуз Иса Месигьни гелмеклиги булан бизге шо зор яхшылыкъ белгили болду. Иса Месигь оьлюмню ёкъ этди ва Сююнч Хабар булан яшавну ва оьлюмсюзлюкню ёлун ачды+. 11Мени де Аллагь шо сююнчню хабарчысы, элчиси ва устазы этип белгиледи+. 12Шо себепден мен гьали азап чегемен. Амма мен шондан илыкъмайман, неге тюгюл мен оьзюм кимге иман салагъанымны билемен ва магъа аманат этилген затны О къайтып гележек гюнге ерли сакълажагъыма инанаман+.

13Менден эшитген бу гьакъ герти уьйретивню оьзюнге уьлгю этип алып къой ва Иса Месигь булан бирликде иман ва сююв булан яшап къал. 14Ичибизде яшайгъан Аллагьны Ругьу булан сагъа аманат этилген яхшы затланы къоруп сакъла+.

15Асиядагъыланы бары да, Фигелни ва Гьермогенни де къошуп, магъа арт бергенни сен билесен+. 16Онесифорну уьюндегилерине Раббибиз Оьзюню рагьмусун гёрсетсин дагъы. Неге тюгюл де, о кёп керенлер мени юрегиме рагьатлыкъ салды ва мени бугъавланып сакъланагъанымдан илыкъмады+. 17Румгъа гелген заманда, бек къаст этип излеп, о мени тапды. 18Месигь къайтып гелген гюнюнде Онесифоргъа Раббибиз рагьмусун гёрсетсин дагъы. Эфесде о магъа нечик кёмек этгенни сен яхшы билесен.

2

Сююнч Хабар учун азап чегив

2^1Балам, Иса Месигь береген зор яхшылыкъ булан гюч ал. 2Кёп шагьатлар бар ерде менден эшитгенлерингни башгъаланы уьйретип бажаражакъ инамлы адамлагъа тапшуруп къой.

3Иса Месигьни яхшы асгерчиси гьисапда азап чекмеге гьазир болуп тур+. 4Асгерлик къуллугъун кютеген гьеч бирев де оьзюн яшав масъалалар булан байлавлу этмес; ону учун аслу зат оьзюню гьакимини разилигин алмакъдыр. 5Ярышны къайдаларын бузагъан кочап да гьеч савгъат алмас+. 6Авлакъда ишлейген сабанчы да жыйылгъан тюшюмден оьзюню пайын биринчи болуп алмагъа герек+. 7Мен айтагъан затланы гьакъында ойлашып къара. Оланы барын да англамагъа сагъа Раббибиз кёмек этер.

8Давутну наслусундан болуп, оьлюмден тирилген Иса Месигьни эсингде сакълап къой. Мен билдиреген Сююнч Хабарда шо гьакъда айтыла+. 9Шо Сююнч Хабар саялы, бир жинаятчы йимик, мен бугъавланып азап чегемен. Амма Аллагьны каламын бугъавламагъа бажарылмас!+
10Шо саялы, Аллагь сайлагъанлар учун Иса Месигь береген къутгъарылывну ва даимлик макътавлукъну олар да алып болсун учун, мен бары да затгъа чыдап тураман+. 11Муна инанмагъа тюшеген сёзлер:

Эгер биз Ону булан бирче оьлдюк буса, Ону булан бирче де яшарбыз+.

12Гьали бизге чыдамагъа тюше буса, Ону булан бирче гьакимлик этербиз.

Биз Ону инкар этсек, О да бизин инкар этер+.

13Гьатта биз Огъар амин болмасакъ да, О бизге амин болар, неге тюгюл де О Оьзюн инкар этип болмас+.

Аллагьны лайыкълы къуллукъчусу

14Бу затланы Аллагь сайлагъанланы барыны да эсине сал. Эришивлюклер болмасын деп, иман къардашларыбызгъа Аллагьны аты булан бувар. Булай эришивлюклер гьеч бир пайда гелтирмес, тынглайгъанлагъа янгыз зарал гелтирер+. 15Оьзюнгню Аллагьгъа лайыкълы гьисапда гёрсетмеге къаст эт. Илыкъмагъа себеби болмайгъан ва гьакъ герти сёзню тюзлюгюне уьйретеген бир къуллукъчу йимик гьаракат эт. 16Аллагьсыз бош лакъырлардан ари тур, неге тюгюл шону булан машгъул болагъанлар Аллагьдан баргъан сайын арекге чыгъалар+. 17Шолай адамланы сёзю югъагъан аврув йимик яйыла. Оланы арасында гьали Гьименей де, Филет де бар+. 18Олар гьакъ герти ёлдан чыкъгъанлар ва гьатта оьлюлени тирилеген заманы етишип де битген деп де айталар. Шолайлыкъда, кёп адамланы имандан тайышдырмагъа къарайлар+. 19Амма Аллагьны къатты кюрчюсю чайкъалмас. Онда: «Раббибиз оьзюнюкилени таный» ва «Раббибизни атын тутгъан гьар ким яманлыкъдан арекде турсун», – деп оюлуп язылгъан+.

20Гьар бир уллу ожакъда янгыз гюмюшден ва алтындан тюгюл, агъачдан ва балчыкъдан этилген савут саба да болагъанны сен билесендир. Оланы бирлери гьюрметли гюнлер къоллана, бирлери буса гьар гюн къоллана+. 21Тап шо кюйде наслыкъдан тазалангъан инсан, гьар бир яхшы ишде есине пайдалы ва таза болуп, гьюрметли гюн учунгъу савут саба йимик къолланма болур. 22Жагьилликни напсларындан къач. Таза юрекден Раббибизни атын тутгъанлар булан бирликде муъминликге, имангъа, сюювге ва парахатлыкъгъа элтеген ёлда юрюмеге къаст эт+.

23Гьеч бир маънасыз ва агьмакъ тартышывлагъа къошулма, неге тюгюл шолар янгыз эришивлюклер тувдурагъанны сен билесен+. 24Раббибизни къуллукъчусу эришмеге тюшмей. О бары да халкъгъа яхшы янашмагъа, бажарывлу кюйде уьйретип билмеге ва чыдамлы болмагъа, 25оьзюне къаршы чыгъагъанны сабур кюйде тюзлемеге герек. Балики, Аллагь олагъа товба этдирер ва олар да гьакъ гертиликни билер+. 26Шо заман олар эс табарлар, оьзюню айтгъанын этдирип, есир этген иблисни тузагъындан къутулмагъа болурлар+.

3

Ахыр заманны гьакъында

3^1Билип къой: ахыр заман бек къыйын болажакъ+. 2Инсанлар оьзлени сюеген, даим къазанчны, даим оьзлени гьайын этеген, макътанчыкъ, хохабаз, гьонкъа, ата анасына тынглавсуз, яхшылыкъны хадирин билмейген, сыйсызлыкъ этеген болажакълар+. 3Олар сюювсюз, юрек тутагъан, яла ябывчу, оьзлени енгип сакълап болмайгъан, вагьши, рагьмуну душманлары,+
4хыянатчы, гьайсыз, артыкъ оьктем болажакълар. Олар Аллагьдан эсе кеп чегивню артыкъ сюежеклер. 5Олар тышдан дин юрютеген болуп гёрюнюп, ичинден ону гючюн инкар этежеклер. Бу жура адамлардан арекде тур.

6Оланы бирлери уьйлеге гирип, оьзлени гьар тюрлю гьасиретликлер елеген, гюнагьдан толгъан, сай гьакъыллы къатынгишилени елемеге сюелер. 7Шо къатынгишилер даим не зат буса да бир затны уьйренмеге къарайлар, тек гьакъ гертиликни англайгъан даражагъа етишмеге чи болмайлар. 8Яннес ва Ямбрес нечик Мусагъа къаршы чыгъып турду буса, бу гьакъылдан тайышгъан, ялгъан иманы булангъы адамлар да шолай гьакъ гертиликге къаршы чыгъалар. 9Амма оланы ишлери тюзелмес. Мусагъа къаршы тургъан адамлагъа болгъанда йимик, бютюн халкъны алдында буланы да авлиялыгъы ачыкъгъа чыгъажакъ+.

Оьзю Тимофейге этилген насигьатлар

10Мен уьйретеген затланы барын да, мен нечик яшайгъанны, мени муратларымны, иманымны, сабурлугъумну, сюювюмню, чыдамлыгъымны, 11Антиокияда, Иконийде ва Листрада мени артымдан тюшген гьызарлавланы ва мен тарыгъан къыйынлыкъланы сен билесен. Бир гьызарлавлагъа тюшген эдим дагъы! Амма Аллагь оланы барындан да мени къутгъарды+. 12Иса Месигьге иман салып, Аллагьны ёлуна къыйышывлу кюйде яшамагъа сюегенлер бары да гьызарланар+. 13Амма яманлыкъ этегенлер ва ялгъанчылар, дагъы да яман болуп, оьзлер алданажакълар ва оьзгелени алдатажакълар+.

14Сен буса уьйренген ва инангъан затларынга амин болгъан кююнгде къал, неге тюгюл сени ким уьйретгенни оьзюнг билесен чи. 15Сыйлы Язывланы сен яш чагъынгдан берли билесен. Олар сагъа Иса Месигьге салгъан имандан таба къутгъарылывгъа элтеген англавну бермеге бола+. 16Аллагь ругьландыргъангъа гёре, Сыйлы Язывланы барысы да уьйретив, юзюн ачыв, хаталаны тюзлев, гьалал яшама насигьат берив учун пайдаладыр+. 17Шолайлыкъда, Аллагьны къулу бажарывлу болур ва гьар бир яхшы иш учун гьазир болур+.

4

4^1Аллагьны, савлагъа ва оьлюлеге дуван этежек Иса Месигьни алдында Ону геливю ва гьакимлигини токъташдырылыву булан сагъа буюраман:+
2сагъа онгайлыда да ва онгайлы тюгюлде де Аллагьны каламын билдирме гьазир кюйде тур! Уьйретегенде, бир заманда да чыдамлыгъынгны тас этмейли, адамланы хаталарын гёрсет, юзлерин ач, ругьландыр+. 3Бир заман гележек чи, инсанлар гьакъ герти уьйретивге тынгламагъа да сюймежеклер. Оьзлер чыдамсыз кюйде эшитме сюеген затлагъа гьасирет кюйде тынгламакъ учун, олар гьар тюрлю устазланы чакъыражакълар. 4Гьакъ гертиликни орнуна олар къайдагъы бош ёмакълагъа тынглажакълар. 5Амма сен гьар заман айыкъ тур, бары да къыйынлыкъланы башынгдан гечир, Сююнч Хабарны билдиривчюсюню ишин ерине етдир, Аллагьгъа этеген къуллугъунгну камил кюйде кют+.

6Мени яшавум къурбан салынагъан ердеги къурбан йимик, магъа да аз заман тюгюл къалмагъан+. 7Мен къоччакъ кюйде ябушдум, оьз ёлумну оьтдюм ва даим де Аллагьгъа гьалал къуллукъ этдим+. 8Гьали буса мени учун уьстюнлюкню тажы гьазир, неге тюгюл мен Аллагьны разилигин къазанып яшадым. Адилли дуванчы болгъан Раббибиз Оьзю белгилеген гюн шону магъа, янгыз магъа да тюгюл, Ону гелмеклигин сююп гёзлейгенлеге барына да бережек+.

9Мени яныма тез гелмеге къаст эт. 10Бу дюньяны кёп сюегени саялы, Демас, мени къоюп, Салоникге гетип къалды чы. Крискент Галатиягъа, Тит буса Далматиягъа гетдилер+. 11Мени янымда янгыз Лукъа къалды. Гелегенде, оьзюнг булан Маркны да алып гелерсен. Этеген къуллугъумда магъа о кёп кёмек эте+. 12Тигьикни Эфесге йибердим+. 13Мени яныма гелегенде, Троадада Карпны янында унутуп къойгъан уьст опурагъымны ва китапланы, айрокъда къолъязывланы гелтирерсен+.

14Темирчи Искендер магъа кёп зарал этди. Раббибиз огъар этген ишлерине гёре тийишлисин бережек+. 15Сен де ондан сакъ бол, неге тюгюл бизин сёзлерибизге о бек къаныгъывлу кюйде къаршы чыгъа эди.

16Биринчи керен магъа оьзюмню якъламагъа тюшгенде, гьеч бирев де мени янымны тутмады, барысы да магъа арт берди. Шо олагъа гюнагь саналмай къалсын дагъы! 17Амма мен Сююнч Хабарны толу кюйде билдирсин деп, ону бары да ят халкълар эшитип болсун деп, Раббибиз янымда да болуп, магъа гюч берди. Мен де шо арсланкъапланны авзуна тюшмей, къутулмагъа болдум+. 18Раббибиз энниден сонг да мени яманлыкъдан къутгъаражакъ ва Оьзюню кёклердеги пачалыгъында сыйындыражакъ. Огъар гьар даим де макътавлар болсун! Амин.

Ахыргъы саламлар

19Прискилагъа, Акилагъа ва Онесифорну агьлюсюне де саламлар айтарсан+. 20Эраст Коринфде къалды. Трофимни буса авруйгъаны саялы мен Милетде къойдум+. 21Мунда къыш болгъунча гелмеге къара. Эвбул, Пуд, Лин, Клавдий ва бары да иман къардашларыбыз сагъа саламлар йиберелер.

22Раббибиз сени ругьунг булан бирче болсун! Аллагьны рагьмусу сизин булан болсун.

+ 1:1 Тит 1:2, Ягь 9:15

+ 1:2 Элч 16:1, Фил 2:22, 1 Тим 1:2, 2 Югь 1:3

+ 1:3 1 Сал 3:10, Элч 23:1, 2 Кор 1:12, Рум 1:8, Филим 1:4

+ 1:5 Элч 16:1
+ 1:6 Элч 6:6, 1 Тим 4:14, 1 Тим 5:22
+ 1:7 Рум 8:15
+ 1:8 Мк 8:38, Рум 1:16, 2 Тим 2:3, 2 Тим 4:5
+ 1:9 Рум 3:27, Эф 2:4, Эф 2:8, Тит 3:5
+ 1:10 1 Кор 15:54-55, Рум 16:24
+ 1:11 1 Тим 2:7

+ 1:12 2 Тим 2:9, Мк 8:38, Рум 1:16, 1 Тим 6:20

+ 1:14 Рум 8:9

+ 1:15 Элч 19:10

+ 1:16 2 Тим 4:19, Элч 21:33, Элч 28:20, Мат 25:36

+ 2:3 1 Тим 1:18, 2 Тим 1:8, 2 Тим 4:5
+ 2:5 1 Кор 9:25
+ 2:6 1 Кор 9:10
+ 2:8 1 Кор 15:20, Мат 1:1
+ 2:9 Эф 3:1, Фил 1:7
+ 2:10 1 Пет 5:10, Эф 3:13, 2 Кор 1:6

+ 2:11 1 Тим 1:15, Тит 3:8, Рум 6:8, Вагь 20:4

+ 2:12 Мат 10:33
+ 2:13 Рум 3:3, Сан 23:19
+ 2:14 1 Тим 6:4, Тит 3:9
+ 2:16 1 Тим 4:7, 1 Тим 6:20, Тит 3:9
+ 2:17 1 Тим 1:20
+ 2:18 1 Кор 15:12
+ 2:19 Сан 16:5, Сан 16:26
+ 2:20 Рум 9:21
+ 2:22 Мат 5:9, Рум 14:19, 1 Тим 1:5
+ 2:23 1 Тим 6:4
+ 2:25 Гал 6:1, Элч 8:22
+ 2:26 1 Тим 3:7
+ 3:1 1 Югь 2:18, 1 Тим 4:1
+ 3:2 Лкъ 16:14, 1 Тим 6:10
+ 3:3 Рум 1:28-31
+ 3:9 Чыгъ 7:12, Чыгъ 8:18, Чыгъ 9:11

+ 3:11 Элч 13:50, Элч 14:5, Элч 14:19, Аюб 5:19, Заб 33:20

+ 3:12 Югь 15:20, Элч 14:22, 1 Сал 3:3
+ 3:13 Вагь 22:11
+ 3:15 Элч 16:1
+ 3:16 2 Пет 1:20-21
+ 3:17 Такр 33:1, 3 Пач 17:21, 1 Тим 6:11

+ 4:1 Югь 5:22, Элч 10:42, Элч 17:31, 1 Пет 4:5

+ 4:2 1 Тим 5:20, Тит 1:13, Тит 2:15

+ 4:5 Мк 13:33-34, 1 Пет 1:13, Эф 6:18, 1 Сал 5:6, 2 Тим 1:8, 2 Тим 2:3

+ 4:6 Элч 21:13, Фил 2:17, 2 Пет 1:14, Фил 1:23

+ 4:7 1 Тим 6:12, Ягьуда 1:3, Элч 20:24

+ 4:8 Якъ 1:12

+ 4:10 Кол 4:14, Филим 1:24, Мк 4:19, 2 Кор 2:13, Гал 2:1, Кол 4:14, Филим 1:24

+ 4:11 Элч 12:12, Элч 15:37-38, Кол 4:10
+ 4:12 Элч 20:4, Тит 3:12
+ 4:13 Элч 16:8
+ 4:14 1 Тим 1:20, Заб 61:13, Айт 24:12
+ 4:17 Заб 21:22

+ 4:19 Элч 18:2, Рум 16:3, 1 Кор 16:19, 2 Тим 1:16

+ 4:20 Элч 20:4, Элч 21:29

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=KUM

Сёзлюк (Янгы Разилешив)

Сёзлюк (Янгы Разилешив)

1. А

2. Б

3. Г

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. О

12. П

13. С

14. Т

15. Ф

16. Х

17. Э

18. Ю

19. Я

СЁЗЛЮК

Аллагьны Къозусу – Иса Месигьге «Аллагьны Къозусу» деп де айтыла, неге тюгюл де Аллагь Ону гьар инсанны гюнагьлары саялы къурбан этген.

Ашлыкъ Тюшюмню байрамы – ашлыкъ тюшюм къайтарылып битген сонг оьтгерилеген байрам. Ягьудилер бу байрамны Азатлыкъ (Пасха) байрамындан сонг эллинчи гюн оьтгере болгъан.

Бабил – Иса Месигь бу дюньягъа гелгинче алдын заманларда Бабил пачалыгъы исрайыл халкъыны рагьмусуз душманы болгъан. Янгы Разилешивде «Бабил» деген сёз тапшурмалы къайдада Иблисни гьакимлик этивюн белгилей.

Баш дин къуллукъчулар – жамият масъалаланы чечивде ягьудилени инг де таъсири артыкъ болагъан дин къуллукъчулары. Кёбюсю баш дин къуллукъчулар оьр мажлисге гире болгъан. Исаны заманында олар бары да дегенлей бир нече белгили уьягьлюлерден чыкъгъан болгъан.

Гьарун – Мусаны агъасы. Дин къуллукъчуланы борчларын юрютмеге ва исрайыл халкъы учун Аллагьгъа къурбан этмеге янгыз Гьарунну ва ону наслусундагъыланы ихтияры болгъан.

Гьирод – арт-артындан гьакимлик этген дёрт пачаны аты. 1) Уллу Гьирод – бютюн Паластинге гьакимлик этген ягьуди пача. О гьакимлик этеген заманда Иса Месигь тувгъан. 2) Гьирод Антипа – Уллу Гьиродну уланы, Галилеяны пачасы. 3) Гьирод Агърипа I – Уллу Гьиродну уланыны уланы. О Паластинге гьакимлик этген, Исагъа иман салгъанланы вагьши кюйде гьызарлап юрюген.

Гьомора – Оьлю денгизни ювугъундагъы тюзлюкде ерлешген эки шагьарны атлары Содом ва Гьомора болгъан. Аллагь, Содом ва Гьомора шагьарларда яшайгъан адамланы гюнагьлары саялы ялын ва кюкюрт явдуруп, бу эки де шагьарны дагъытгъан.

Давут – Ягьуданы тухумундан чыкъгъан Исрайылны инг белгили пачасы. Ягьуди пайхаммарлар дюньягъа гьакъ кюйде гьакимлик этежек Месигь Давутну наслусундан болажакъ деп алданокъ билдире болгъан.

Давутну Наслусу – Исрайылны пачасы болмагъа тарыкълы болгъан Месигьни гелмеклигин къаравуллап тургъан ягьудилер Огъар шолай деп де айта болгъанлар.

Дин къуллукъчу – ягьудилерде Ерусалимдеги ибадатханада этилеген къурбанны Къанунгъа къыйышывлу кюйде юрютеген адам болгъан.

Дин къуллукъчуланы башчысы – ягьудилени аслу дин къуллукъчусу. Къанунну талапларына гёре, бир-бир дин адатланы янгыз о кютюп бола болгъан. Мисал учун, ибадатхананы Инг Сыйлы Ерине гирмеге янгыз ону ихтияры болгъан. О оьр мажлисге башчылыкъ эте болгъан.

Забур – ягьудиче «йырлар». Шу ортакъ атны тюбюнде Сыйлы Язывланы айрыча бир китабы болгъан ягьудилени 150 дин йыры жыйылгъан. Оларда Аллагь инсанланы оьлюмден къутгъаргъаны саялы, Огъар шюкюрлюк этиле, бирлеринде Аллагьны зорлугъу ва сюювю суратлана яда ялбарывлар бериле.

Ибадатхана – Ерусалимде ерлешген ва бютюн дюньядагъы ягьудилени дин марказы болгъан. Ягьудилер оьзлени къурбанларын янгыз шонда этгенлер. Ибадатхана башлап янгы девюрден алда 10-нчу асруда Сулайман пачаны заманында къурулгъан. Янгы девюрден алда 6-нчы асруда бабиллилер ону дагъытгъан. Сонг ибадатхана янгы девюрден алда 5-нчи асруда ягьудилер есир болуп тургъан Бабилден къайтгъандан сонг янгыртылгъан. Янгы девюрню 1-нчи асрусунда Гьирод пача ону башгъача этип къургъан. 70-нчи йылда Ерусалимдеги башгётеривню тозагъан заманда Рум асгерлер ибадатхананы дагъытгъанлар ва шо замандан берли ибадатхана дагъы янгыртылмагъан.

Ибрагьим – Аллагьу-Таала оьзю булан разилешив бегетген пайхаммар. Исрайыл халкъы ондан баш ала. Ибрагьим Аллагьгъа тынглавлу ва амин болгъан, Огъар толу кюйде инангъан.

Илияс – Эсги Разилешивдеги инг сыйлы пайхаммарланы бириси. Исрайыл пачалыгъына гьакимлик этеген Агъав ва ону къатыны ялгъан аллагьлагъа сужда къылагъаны саялы, Илияс олагъа Аллагьны каламын айтып тургъан. Ягьудилер Месигьни бу дюньягъа гелмеклигин Илияс гьазирлемеге герек деп инангъанлар.

Инсанны Уланы – Иса Оьзюне шолай деп айтгъан. Бир якъдан, ягьудилени бир-бир Сыйлы Китапларында Месигьге шолай ат берилген. Шо атны къолламакъ булан Иса Оьзю Месигь ва Пача экенин гёрсетмеге сюйген. Бирдагъы якъдан, ягьудилени тилинде шо сёз тагъым янгыз «инсан» деген маънаны бере. Иса ону шо маънасында къоллагъан буса, шону булан О Оьзю бары да ягъындан, айрокъда башына тюшген азаплар ва оьлюм булан, оьзге инсанлардай болуп къалгъанын айтмагъа сюйген.

Исагъа иман салгъанланы жыйыны – бу сёз тагъым эки маънада къоллана: 1) Иса Месигьге иман салгъанланы чакъда-чакъда бирче бир ерге жыйылагъанлары. 2) Исагъа иман салгъанланы ер юзюнде яшайгъан барысы да.

Исгьакъ – Ибрагьимни ва Сараны уланы, исрайыл халкъыны ата-бабасы, Якъубну атасы.

Къанун – ягьуди динни аслу талапларыны жыйымы. Бугъар Таврат деп де айтыла. Къанунну юрютмек бары да ягьудилер учун борч. Къанун Иса тувгъунча хыйлы асрулар алда ягьудилер учун Аллагьдан Муса пайхаммаргъа берилген. Къанунда инсанны яшавуну аслу къайдалары ва ону турушунда гери урулагъан затлар, ондан къайры да кёп санавдагъы адатлар, ашны, ят уьлкелилер булангъы аралыкъланы ва оьзгелерини гьакъында язылгъан.

Къурбанлыкъны салагъан ер – гьайванланы къурбан этмек учун, ташдан, балчыкъдан яда темирден этилген гётеринки ер. Къурбанлыкъ шонда салынып, Аллагь учун яллатыла болгъан. Исаны заманында ягьудилени къурбанлыкъ салагъан ери ибадатханада ерлешдирилген. Къурбан этмеге янгыз дин къуллукъчуланы ихтияры болгъан.

Левийлер – дин къуллукъчулар болмаса да, ибадатханада кюйлер согъуп, Аллагьгъа макътав этмеге, къурбан этмек учун гьайванлар онгармагъа кёмек этеген ва шолай оьзге ишлени юрютеген адамлар. Ондан къайры да, олар Къанунну уьйрене болгъан ва халкъны арасында муаллимлер йимик иш гёре болгъанлар. Шоланы ягьуди халкъны он эки тухумундан бири болгъан Левийни наслусуну этмеге ихтияры болгъан. «Левийлер» деген ат да шо тухумну башчысыны атындан амалгъа гелген.

Манна – Мусаны башчылыгъы булан дангылда айланагъан исрайыллылагъа Аллагь йиберген азыкъ, рызкъы.

Маясыз экмекни байрамы – Пасхадан сонг шо гьазиринде етти гюнню ичинде белгиленген байрам. Шо байрамны вакътисинде экмеклени янгыз маясызын ашамагъа ихтияр бериле болгъан.

Мелгьиседек – Салим деген ерни пачасы, дин къуллукъчу. Ибрагьим пайхаммар давда оьзюне тюшген затлардан он пайындан бир пайын огъар берген. Шондан сонг Мелгьиседек Ибрагьимге Аллагьны рагьмусун тилеп дуа этген.

Месигь – грекче «Христос». Исагъа айтылагъан атлардан бириси. Бу сёзню маънасы «танглангъан» демекдир. Бу дюньягъа къутгъарылыв гелтирмек учун, Аллагь Иса Месигьни танглагъан.

Муса – пайхаммар, Исрайылны инг белгили дин ва сиясат ёлбашчысы. О оьзюню халкъын Мисридеги есирликден чыгъаргъан. Муса Аллагь оьзюне берген Къанунну халкъгъа етишдирген.

Нугь – пайхаммар. Аллагьу-Таала бу дюньяны сув алдырып дагъытгъанча, Ону буйругъу булан Нугь уллу геме къургъан, уьягьлюсю булан ону ичине гирип, оьлюмден къутгъарылгъан.

Оьр мажлис – ягьудилени башын тутгъан къурум. Ону дуван этмеге ихтияры да болгъан. Онда 70 адам болгъан. Исаны заманында, ягьудилер Рум империяны гьакимлигини тюбюнде турагъанда, Оьр мажлисни инг аслу гьукмулары янгыз оланы топурагъындагъы Рум гьакимлери тасдыкъ этгенден сонг гючге гирген.

Пайхаммарлар – Аллагьны каламын эшитип, шону инсанлагъа билдирегенлер. Исаны заманына ерли ягьудилени кёп пайхаммарлары болгъан. Пайхаммарлар ягьудилени инг башлап Аллагьны аслу буйрукъларын кютмеге, бир-бирине зарал этмей турмагъа ва таза юрекли болмагъа уьйретген. Ягьудилени арасында пайхаммарланы китапларыны бек абуру болгъан.

Пасха – ягьудилени аслу байрамы. Шо байрамда олар оьзлени ата-бабалары Мисриде къул болуп тургъанлыкъдан къутгъарылгъанын эсге ала болгъанлар. Пасха байрам гьар йыл апрель айда оьтгериле болгъан. Байрам аш учун Пасханы гюнюнде къозу союлмагъа тарыкълы болгъан.

Саддукейлер – Къанунгъа айрокъда бек къуллукъ этеген билимли ягьудилер. Саддукейлер Къанунда язылгъандан къайры башгъа затны къабул этмегенлер. Масала, олар оьлюлер къыяматгюн тирилегенликге инанмагъанлар, неге тюгюл Къанунда шо гьакъда айтылмагъан.

Сара – Ибрагьим пайхаммарны къатыны, Исакъны анасы.

Синагог – Сыйлы Язывланы охумакъ учун ва дуалар этмек учун ягьудилер жыйылагъан бина. Синагогларда шолай жыйынлар гьар сонгугюн оьтгериле болгъан. Синагогларда Сыйлы Язывланы охумагъа ва оларда язылгъан затланы англатмагъа гьар ягьудини ихтияры болгъан. Ягьудилер яшайгъан гьар шагьарда шолай синагоглар болгъан. Шолар, адатлы гьалда, оланы яшавуну марказлары болгъан, синагогну башчысы буса инг абурлу адамлардан бириси болгъан.

Содом – къара: Гьомора.

Сонгугюн – ягьудилерде сыйлы саналагъан гюн. Мусаны Къанунуна гёре, шо гюн Аллагьгъа ибадат этмекден оьзге ишни кютмек гери урула болгъан. Янгы гюн ягьудилерде гюн артылгъан сонг башлана болгъан. Шо саялы, жумагюн гюн артылып сонгугюн гюн артылгъанча, ишлемек гери урула болгъан.

Сувгъа чомдуруп, Аллагьгъа тапшурув – Исагъа иман салгъан сонг бир керен кютюлеген адат. Бу адат кютюлегенде, бир адам башгъасын, гёнгюллю кюйде бир аз замангъа сувгъа чомуп, ону Аллагьгъа тапшура. Бу адат Аллагьгъа тапшурулгъан адам бары да гюнагьлардан тазалангъанын ва о янгы яшав башлагъанын белгилей.

Сулайман – Давутну уланы, Исрайылны Давутдан сонггъу пачасы. Сулайман гьакимлик этеген заманда Исрайыл пачалыгъы яхшы оьсюп гетген. Сулайман Ерусалимде инг биринчи ибадатхананы къурдургъан.

Сыйлы чатыр, Шагьатлыкъ этеген чатыр – ибадатханасы къурулгъанча, исрайыллылар Аллагьгъа сыйлы чатырда сужда къылгъанлар ва къурбанларын этгенлер.

Сююнч Хабар – грекче «Инжил». Аллагьу-Тааланы исрайыллылагъа этген ваъдаларын кютюв. Шо ваъдалар Иса Месигьден таба яшавгъа чыкъгъан, Ондан таба бары да инсанлагъа къутгъарылывгъа багъып ёл ачылгъан – муна гьар инсангъа Аллагьдан гелген Сююнч Хабар.

Тамазалар – Исаны заманында ягьудилени арасындагъы абурлу адамлар. Олагъа бир-бир дин адатланы юрютмек ва жамият борчлар тапшурула болгъан. Адатлы кюйде, гьар синагогда бир нече тамаза бола болгъан.

Фарисейлер – ягьудилени арасында тувулунгъан дин ва сиясат бёлюк. Исаны заманында оланы уллу таъсири болгъан. Фарисейлер адамланы янгыз Къанунну тюгюл, ондан сонг чыкъгъан дин адатланы ва мердешлени де къатты кюйде юрютмеге борчлу эте болгъанлар.

Хач – бир-бирине бегетилген эки агъач багъана. Хачны бир багъанасы ерге, экинчиси буса огъар гёнделен къагъыла. Буланы къошуму «Т» гьарпгъа ошай. Этген гюнагьлы ишлери, жинаятчылыкълары саялы бир-бир адамланы румлулар хачгъа иле болгъанлар. Адамланы жазаламакъ учун, оланы мыхлап, хачгъа илгенлер ва шо адамлар оьлгюнче илинген кююнде тургъанлар.

Элчи – грекче «апостолос». Аллагь сайлап йиберген адам. Огъар ихтиярланы Иса Месигь берген. Исаны башлапгъы он эки якъчысы биринчи элчилер болуп токътагъанлар.

Юнус – уьч гюн балыкъны ичинде тургъан пайхаммар.

Якъуб – Исакъны уланы, огъар дагъы да Исрайыл деп де айтыла.

Ясакъчылар – Рум пачасы учун хазнагъа акъча жыягъан къуллукъчулар. Жыйгъан акъчасындан олар оьзлеге де азны къоймай болгъанлар, шо саялы ягьудилер оланы бек сюймей болгъанлар.

Ят халкълар – Исаны заманында ягьудилерден къайры къалгъан бары да халкълар ялгъан аллагьлагъа къуллукъ эте болгъанлар, олар ят халкълар деп гьисаплана болгъанлар.

Table of Contents

- Янгы Разилешив: 2 Тимофейге

- Баш Сёз

- 2 Тимофейге

- Баш Сёз
- 1
- 2
- 3
- 4

- Сёзлюк (Янгы Разилешив)

- Аллагьны Къозусу
- Ашлыкъ Тюшюмню байрамы
- Бабил
- Баш дин къуллукъчулар
- Гьарун
- Гьирод
- Гьомора
- Давут
- Давутну Наслусу
- Дин къуллукъчу
- Дин къуллукъчуланы башчысы
- Забур
- Ибадатхана
- Ибрагьим
- Илияс
- Инсанны Уланы
- Исагъа иман салгъанланы жыйыны
- Исгьакъ
- Къанун
- Къурбанлыкъны салагъан ер
- Левийлер
- Манна
- Маясыз экмекни байрамы
- Мелгьиседек
- Месигь
- Муса
- Нугь
- Оьр мажлис
- Пайхаммарлар
- Пасха
- Саддукейлер
- Сара
- Синагог
- Содом
- Сонгугюн
- Сувгъа чомдуруп, Аллагьгъа тапшурув
- Сулайман
- Сыйлы чатыр, Шагьатлыкъ этеген чатыр
- Сююнч Хабар
- Тамазалар
- Фарисейлер
- Хач
- Элчи
- Юнус
- Якъуб
- Ясакъчылар
- Ят халкълар